راسان خبر ایلام/مردم سخت کوش و مهربان ایلام همیشه در کوچ و بار بودن وسایل حمل و نقل آن زمان از طریق حیوانات انجام می شد.
این نوشته ️اشاره به زندگی ساده و موفق زمانی که نه چندان دور مردمان سخت کوش و تلاشگری دارد که با وسایل دست رنج خود و مفید وموثر با کار بردی قشنگ زندگی را به درستی جولان دادن و در داد و ستد پیشرو و رسومات کاملا شرعی و ایاب و ذهاب قومیت و عیادت و سرکشی از اقوام و بیماران خویشاوند و مهربانی و مهمان نوازی و در صدر اعلا بودند دارد.
خداوند از صداهای ذکر شده زیر خیلی خوشحال بوده و هست، صدای دیک زنانی که نخ برای پوشاندن خویش درست میکنند، صدای تیشه. مردمی که وسایل زندگی را. می سازند و برای.ادامه حیات تلاش میکند، صدای انسانی که در دل شب و در تاریکی شب. پنهان از دید. مردم. با خدای خود راز نیاز میکند، صدای لاولاوه مادری که فرزندش را آرام میکند و فرمان الهی را اجابت میکند. و صدای بوسه فرزندی که بر دست پدر و مادرش بوسه میزند.
مردم با ساخت وسایل اولیه زندگی با اسباب های نشاندار و استاندارد مثل دار و جفت برای شخم و کشاورزی تشکیل شده از چند قطعه چوب (تیره، پیامشته، کره، شمشیره، دست القرت، پیم رابطه کره وتیره، میله محار دست القرت و تیره، شیله و دوطناب از جنس گش تولید دست رنج خود برای کنترل حیوانات به سمت طرفین و یک تکه آهن به اسم گاوه سن، درست کردن آسیاب آبی برای آرد کردن گندم و جو و حبوبات آن زمان در چند قطعه مختلف به نام های(مزیان، سره اسیاب، زیره اسیاب، تنور اسیاب، چقچقه اسیاب، ناودان مزیان برای فشار آب تند ناودان چوبی برای تنظیم ریختن گندم بالای سره اسیاب، بلسکه وسیله رابطه چقچقه و مزیان و از دو ساختمان بصورت دوبلکس به نامهای زیر دوزقان و بان« دوزقان از سنگ گچ و آهک ساختته شده استفاده می کردند.
همچنین مواد اولیه ی برای مهار کردن و سیقل کردن جایگاه گندم و آرد از جنس ساروج که با موی بزغاله یک ساله و زرده تخم مرغ و اهک و اب شور تشکیل شده درست کردن انواع پوست های دباغی شده با بهترین سلیقه (کنه، همانه، هیزه، کریان، مشکه، توفدان، مشکولگ، سریم، وقت پاره شدن از جنس خود وسایل فوق درست شده ترمیم میکردن می باشد.
وسایل صنایع دستی (سرن، ویژنگ، قندان، خوانگ، هله کت، خوانچه، سنگ برای بهم دادن چیت و دوار، چاکل، میکو، چالگ، تیلاکت، سی یا تشی، کرکیت، شن، وسایل ساخت دوار یا سیاه چادر( سره، بنه، کوماچ، تیلا، میخ، شکره، چل وسیون، چهار عدد دستک، دو عدد سرتیل، هشت عدد هبلنگ، وسائل برای نگهداری اسباب خانه(هور، دروبان، گونی، خوایان، خورج، تلیس، هگوه، کمچان، قران دان، اسپندان، جقله، جام، هفت تاوه، کفیر، مشمه، دوری، کمچگ، ساج، خاکناز، اسباب های تکمیل مال دوار (شش تخته دوار ۲۰متری، دو عدد سرکوچیل، هشت عدد چیت، دوازده عدد دستک، دو عدد سرتیل، رسن از مو بزغاله و ریسیدن آن با ابزار محلی به اسم سی یا تشی ۷طناب از جنس گش هم کاشتنی بود دست رنج خود مردم ۸ وسایل استراحت و شب خواب شامل (نمد، جاجیم یا موج، بالشتی از جنس پارجه قلمکار سفید و داخل آن پر مرغ، یان، نالی، لوان از جنس پویزل، حصیراز جنس پیوکه نی، لباس مردان شامل ( کلاش از جنس پنبه سانتین، گیوه از جنس پوست حیوانات و پارچه کوبیده، ستره، شال از جنس قلمکار، کلاه از جنس نمد، شوال چادری یا قلمکار، فرجی از جنس نمد، کرک از جنس نمد، لباس زنان آن وقت«کرواس یا پیراهن از جنس ماوت یا مخمل یا کتان. ساخت کشور یمن، کمرچین از مخمل واخراج یک نوع جنس تعزینی بود درست شده، سخمه، خفتان از نخ دست بافت که آستین آن تا شانه بالا میرفت، کلاه از جنس رخته ومچیل، پاپوش از جنس مخمل و ماوت، هبر از جنس مخمل و ملیوله ساخت کشور یمن، گلونی، کلنجه، کلاش، وگیوه که با بن یا نخ ریز بافت ونازک سانتین پنبه وزیر ساخت آن از جنس شال پلاستیک فرشرده، پیوشی یک پوشیدنی گلنگدار بود مشابه روسری ۱۲کت یک پوشیدنی اجلافی بود در مراسمات با سروین می پوشیدن وتعزینات اجلافی آن زمان(گیوه، پاحلله، پاوینگ، دسینه، لیوتوانه، چچگانه از جنس نقره ورخته، گلکیف از عطرات گل باغی و بو مادران و میره نخه و میخک وبا پارچه مخمل پیچیده در مراسمات، اجلافی پوشیده شد است.
این مردمان سخت کوش و مهربان همیشه در کوچ و بار بودن وسایل حمل و نقل آن زمان از طریق حیواناتی همچون قاطر، اسب، مادیان، گاو، خر، و در زمان ییلاق و قشلاق انجام می شد که زمان توقف آنها در مکان ییلاق حدود ۷ ماه مطواری و زمان قشلاق نیز تقریبا همین مدت بود.
ساخت کمترین وسایل به دست مبارک و توانای زنان و مردان دوران قدیم زندگی صاف و صادق خود را تکمیل میکردند و با نذر و نیاز مستمر از اموال خود به فقیران وقف میکردند،آنها هیچ وقت از زندگی شکایتی نداشتند و همیشه شاکر این نعمت های الهی بودند.
یادشان بخیر و روحشان شاد باد..
کد خبر /۱۱۲۷۰۱
- نویسنده : حجت اله جلالیان، شاعر و تاریخ نویس استان ایلام





Thursday, 4 June , 2026