ایلام_پنجستون از نظر لغوی به معنای “پنج تکیه گاه” می باشد. این ایل همانند سایر ایلات ایلام، دارای تمدن و سوابق بسیار درخشان در طول تاریخ می باشد.
ایلام،پایگاه خبری راسان خبر؛ شجره نامه ایل بزرگ “پنجستون” بدین گونه است: این ایل اصیل و دیرین، یکی از ایل های بزرگ استان ایلام می باشد.
پنجستون از نظر لغوی به معنای “پنج تکیه گاه” می باشد. این ایل همانند سایر ایلات محترم ایلام، دارای تمدن و سوابق بسیار درخشان در طول تاریخ می باشد.
ایل پنجستون از نظر جغرافیایی با مساحتی گسترده در دل استان ایلام از طرف مغرب به دامنه غربی کوه مرزی کولگ و از طرف شرق به کوه های پشت شهر ایلام و از طرف جنوب به رودخانه چشمه سرخ یا غار زینگان و از طرف شمال به رودخانه گدار خوش یا امام زاده حسن در دامنه کوه بلوان منتهی می شود.
ایل پنجستون، پنجاه کیلومتر با کشور عراق مرز مشترک دارد و این مساحت در طول تاریخ در سیطره دلاور مردان این دیار بوده است.
ایل پنجستون صاحب بزرگان و تشمالان و مصلحان و ریش سپیدان صاحب نام در طول تاریخ بوده و هست.
همچنین دارای مردمانی خونگرم و مومن و متدین با رسوماتی اصیل از قبیل اتحاد، انسجام ، برادری و اخوت در هر شرایط بوده و نیز صاحب شیر زنان و دلاور مردانی ست که در نگهداری سرزمین آبا و اجدادی خود، کوشا و متحد بوده اند. مردمان این ایل ، کاملا پایبند به رسومات شرعی و مذهبی و دین مبین اسلام میباشند.
طوایف این ایل عبارتند از: هفت چشمه ، بانقلان، چالسرا، مهدی آباد، فاطمیه، چم آب، لیوزن یا گمار و سایر طوایف ایل پنجستون از بنیان گذاران شهر ایلام هستتد.
این ایل به زبان کردی ایلامی تکلم می کنند و هیچ ربطی با ایل محترم لر ندارند و از نظر قومیت، صددرصد نسبی هستند و در تمام شرایط شادی و اندوه در کنار هم و یار و یاور همدیگرند و با تمام ایلات محترم ایلام اخوت و برادری کامل دارند و از هرگونه تعرض و مردم آزاری برائت می جویند و اهل صلح و صفا میباشند و سوابق درخشان و پسندیده در کارنامه این ایل بزرگ هویداست.
کد خبر/۷۷۲۸۵
- نویسنده : حجت الله جلالیان





محمدحاتمی
تاریخ : ۲۸ - اردیبهشت - ۱۴۰۲
سلام اطلاعات کامل دراختیارعزیزانی که جامعه شناسی ضعیف تری دارن بزاریداولا مردم بزرگ لرکه برادرکردهستن خیلی هم محترم باتمدنی بزرک درجنوب وبخش مرکزی کل ایران قرارگرفته اندخیلی عزیزودوست داشتنی ونصف ایران کرد ولرتشکیل میدهد بامدرک میتونم ثابت کنم دوما ایل بزرگ وباغیرت پنجستون هیچ ربطی با لرنداردوکرد ایلامی هستندبه مامیگن دیوالاخوارگ ایلامی که تمام شهرستانها وایلات تشکیل دادن برروی اراضی ما پیوسته شد ایل پنجستون جمعیتی بالغ بر۵۰هزارتشکیل میدهد ودیگرنمیخواهم تعربف وتمجید کنم
میروووو
تاریخ : ۲۵ - دی - ۱۴۰۲
سلام خدمت نویسنده محترم…یه سوال:نظر شما راجع به گفته برخی از بزرگان و ریش سفیدان ایل کلاه پهن که اذعان می دارند ریشه و نسب این ایل یا شاید برخی از طوایف جز این ایل برمی گردد به یکی از طوایف ملکشاهی(باولگ)چیست؟؟؟؟ممنون میشم بجوابید
حجت اله جلالیان
تاریخ : ۳۰ - دی - ۱۴۰۲
بنام خدا سلام دارم خدمت شما و.کلیه مردمان ایل پنجستون
مردمان ایل پنجستون از تقریبآ هزار سال است باهم بودیم و هستیم وبرادر نسبی هستیم وهیچ گونه جدایی بین این ایل نبوده و نخواهم بود چون این عمو آن است آن پدر بزرگ آن یکی واین دایی فلانی وشادی وخوشی وغم با همیم واهل کجای واز کجا آمدی بینمان نبوده و نخواهم بود کل پنجستون یک کدخدا داشته آن کدخدا عمر خدا کرده یکی دیگر جایش گرفته کل مردمان قبولی داشته و دارند العان هم قبول یک دیگر داریم تا ابد
حجت اله جلالیان
تاریخ : ۱۷ - تیر - ۱۴۰۳
ن[۱/۱۲، ۱۴:۰۰] jalalianhojat50: شجره نامه پنج برادر( خدایار) (سوخته)( قیطاس) (نوری) ( پور اسماعیل)
[۱/۱۲، ۱۴:۰۰] jalalianhojat50: شروع تنظیم ۱۳۲۵ ه.ش توسط زنده یاد محمد علی سوخته ودر سنه ۱۳۴۲. ه. ش توسط زنده یاد حاج امام علی سوخته ودر سنه ۱۳۵۴. ه. ش توسط حجت الله سوخته. ودر سنه. ۱۴۰۱ ه. ش توسط حجت الله جلالیان بطور دقیق به اتمام رسیده است.جمع آوری و تنظیم و انتشار این سند بزرگ به مدت ۷۷ سال به طول انجامید.این شجره نامه به شمایل درختی زیبا وتنومند از قوچلی سردار مبارز ریزوند در سنه ۱۰۰۶ هجری شمسی که تنگه قوچلی به اسم او رایج است که پدر بزرگ این پنج ماله پنجستون ریزوند پایین آب میباشد تا آخرین نوادگان آن در ۱۴۰۲تولدشان است گنجانده شده بدون کم و کاست و در ۱۳۸۷ سامانه سهیم ثبت احوال تعید شده
با دقت و ظریف کاری توسط حجت الله جلالیان
+ نوشته شده تاریخ شروع ۱۳۲۵شمسی تا ۱۴۰۲در شنبه هفتم مرداد ۱۴۰۲ ساعت ۲۱:۳۴ توسط حجت اله جلالیان |
حجت الله جلالیان
تاریخ : ۴ - دی - ۱۴۰۳
بسم الله الرحمن الرحیم
//((/////////////////////
سنه ۱۳۸۱شمسی شناخت و معرفی دو ایل ودو قوم اصیل در دل جغرافیای ایلام ایل پنجستون وایل دهبالایی که در نظر اصالت از بنیانگذاران مرکز شهر ایلام میباشند و توسط سر لشکر حاجیعلی رزم آرا در سنه ۱۳۰۸شمسی
و در سنه۱۳۹۰ توسط جعفر خیتال و در سنه ۱۳۸۷رستم خان رفعتی و در سنه۱۳۹۷ توسط علی رضا اسدی
/ ودر. سنه ۱۳۵۴توسط حجت اله جلالیان بصورت دقیق وتحقیق فیزیکی وحضوری تا۱۴۰۱هم شجره نامه اجداد خویش وبرادران اجدادی خود پنجستون در قالب درختی زیبا وتنومند بدون کم وکاست که در سامانه سهیم ثبت احوال ثبت گردیده ودر دست رس اقوام خود قرار داده و هم بصورت خاندانی در کتاب تبارنامه دکتر محمدجلیل بهادری همکاری لازم به عمل اورده وجغرافیا ذکر شده بصورت گردشگری وشناخت کامل از کل جوانب ذکر شده نوشته شده// ۲۱//۱۲//۱۴۰۱کتاب تبارنامه دکتر محمد جلیل بهادری پس از زحمات وتحقیق ۳۰سال مستمر
در وصف این قبایل وایل دیرین واصیل پنجستون وهم نگره وهویت ایل دهبالایی بطور دقیق وبدون کم وکاست بیان فرمودن وبا تحقیقات قانونی و .عرفی و ومردمی بدون حاشیه کامل گردیده اند به حضور تمام اقوام ذکر شده درصدرات کتابش فرد به فرد به چاپ رسیده/ وتمام آثار وصنایح دستی واملاک این ابزارها به شرح زیر در جغرافیا استان ایلام توضیح داده شده/ استان ایلام با مساحت ۲۰٬۱۳۳ کیلومتر مربع/، بیست و دومین استان ایران از نظر وسعت بهشمار میرود./ مختصات ج موغرافیایی استان ایلام ۳۳٫۶۳۸۵۳۱°شمالی ۴۶٫۴۲۲۶۴۹° شرقی میباشد/استان ایلام در جنوب غرب ایران در سلسله جبال زاگرس واقع است و از غرب با کشور عراق از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان و از شمال با استان کرمانشاه همسایه است و دارای ۴۲۵ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق است/ ۵۰کیلومتر در مسیر ایل پنجستون ودهبالایی است./ استان ایلام به همراه استان خوزستان دارای طولانیترین مرز بینالمللی با کشور عراق است./
نامگذاری
وجه تسمیه
بسیاری بر این عقیده اند که ایلام به معنی کوهستان/ میباشد که اشاره به کردها دارد. در/ سوره فتح آیه ۱۶/ کتاب قرآن /خداوند/ از محمد/ میخواهد به سوی قومی جنگجو و پر قدرت بروند. ابوهریره درباره این آیه میگوید:اینها کردها هستند,کردهایی که روی تپه ها زندگی می کردند و یا از تپه ها بالا می رفتند./ همچنین ابن عمر/عبدالله پسر عمر/ از زبان ابوهریره نقل کرده است که:”شما با قومی جنگ می کنید که کفش هایشان از پوست دامهایشان درست شده است. / .
نام این منطقه، پس از حمله اسکندر مقدونی، ماسبذان و مهرگانکذک بودهاست/ ایلام روستای /رز/ در آن اقامت داشته و سید مهدی عباسی در روستای/ رز/ در حین شکار به دیواره برخورد کرده وفوت کرده وقبرش در سراب ایلام کنونی محله /رز/ از قرن سیزدهم قمری/ تا دوره رضاشاه به این ناحیه پشتکوهِ لرستان به علت وجود والیان اهل لر میگفتند./ پس از شکست مسلحانه والیان و لر/ ایلات کرد قدرت یافتن/ حکومت مرکزی در شهریور ۱۳۰۷ ه.ش در زمان پادشاهی رضاشاه به موجب تصویبنامهٔ هیئت وزیران و به منظور یادآوری عظمت و شکوه تمدن ایلام باستان، نام روستای حسینآباد،که توسط صاحبان این دیار گذاشته به ایلام تغییر یافت و این روستا که دهبالا وده پایین وخاندان دیگری مثل عبدالهی وسلیمانژاد ورشنو وابوقداره بختی وچندین خاندان محترم دیگری بود به عنوان شهر ایلام انتخاب شد./ منطقه تمدن باستانی ایلام در استانهای فارس و خوزستان امروزی تمرکز داشت اما ظاهراً تصمیم دوران رضاشاه برای نامگذاری استان ایلام به این موضوع برمیگردد که منطقه پشتکوه نیز در دورههایی قدیم بخشی از ناحیه ایلام باستان بودهاست.
ایلام شکلی نادرست از واژه سامی عیلام به معنای جای بلند و منطقهٔ کوهستانی است./که پرهیز از حرف /ع/ عربی در این تغییر املا تأثیر داشتهاست.
تقسیمات استانی
استان ایلام مرکز آن ده بالا وده پایین یعنی دهبالایی و پنجستون میباشد وچندین خانواده دیگری که نامشان در بالا ذکرشده دارای دوازده شهرستان به این شرح است:
شهرستان چرداول
شهرستان سیروان
شهرستان ایوان
شهرستان ملکشاهی
شهرستان مهران
شهرستان بدره
شهرستان آبدانان
شهرستان درهشهر
شهرستان دهلران
شهرستان هلیلان
شهرستان ایلام
شهرستان چوار
این شهرها از سال ۱۳۱۶ ه.ش در تقسیمات کشوری، ایلام بخشی از استان پنجم یعنی کرمانشاهان گردید وایل پنجستون در سنه۳//۳// ۱۳۱۷توسط .وزارت داخله طی حکمی چندین نفر از سران ایل پنجستون بانقلاوچالسرا وچم اب ومهدی آباد وبقیه طوایف اسمشان در لوح حاضر نوشته ولی کمی مخدوش است برای خواندن ولی اسم عزیزان وبزرگان زیادی از سران پنجستون در این لوح نوشته برای مسیولیت آن زمان وبرای ادمرکزی داده شده و حکمی امضا شده. در سال ۱۳۴۳ ه.ش م کنونی استان ایلام به عنوان فرمانداری کل شامل شهرستانهای ایلام، درهشهر، دهلران و مهران بخشی از استان کرمانشاه به تصویب هیئت وزیران رسید.
در فروردین ۱۳۵۳ ه.ش پس از تصویب هیئت وزیران فرمانداری کل ایلام شامل فرمانداریهای ایلام،/ درهشهر، مهران/ و دهلران /به استان ایلام تبدیل شد. در سالهای بعد به ترتیب فرمانداریهای شیروان و/ چرداول، آبدانان/، ایوان،/ ملکشاهی/ و سیروان/ در پیکره سرزمینی استان ایلام ایجاد شدند.
نقاط شهری استان ایلام که مرکز آن ایل پنجستون ودهبالایی وبقیه خاندان ذکر شد بالا تشکیل داده/ عبارتاند از:
آبدانان
آسمان آباد
ارکواز
ایوان
بدره
پهله
توحید
چوار
درهشهر
دهلران
سرابله
صالح آباد
لومار
مورموری
موسیان
مهران
میمه
ماژین
شباب
بلاوه
جعفرآباد /ایلام/
در مهر ماه سال ۱۳۹۱ ه.ش شیروان و چرداول، در، تقسیمات کشوری در ایران به دو شهرستان، شیروان و چرداول، به مرکزیت سرابله، و سیروان به مرکزیت لومار، تقسیم شد و همچنین در تیر ماه سال ۱۳۹۲ با مصوبه هیئت دولت شیروان چرداول رسماً، به نام چرداول تغییر نام یافت و بخش بدره از شهرستان دره شهر جدا گردید و به شهرستان بدره ارتقاء یافت. در دی ماه ۱۳۹۸، هلیلان نیز از چرداول انتزاع یافت و مستقل شد.
اقلیم
ایلام در ناحیهای کوهستانی و نیمهگرم و نیمهمرطوب قرار گرفتهاست. ناحیه شهری ایلام به علت وجود باغات وچشمه سارهای ایل دهبالایی و ایل پنجستون به یک بهشت واقعی تبدیل گردیده و هنوز از این/ باغات/ استفاده میشود و این استان از استانهای جنگلی ایران است. شمال استان دارای اقلیم کوهستانی و زمستانهایی سرد است اما در جنوب این استان دشتهای وسیع وجود دارد با تابستانهایی گرم.[نیازمند منبع] شاخص گردشگری استان ایلام در طول سال دارای تنوع زیادی است به گونهای که در فصل گرم سال مناطق شمالی استان از نظر اقلیمی دارای وضعیت مطلوب و مناسب است و در فصل سرد سال این روند تغییر مییابد و مناطق گرمسیری/ میمگ/ گلم زرد /بر گمار/گمگول/وزنسار/دول تیوله/رکیوه/لیوزن/باغات عزیز سرنی/چلچفت/بره سیه/شانکو سرنی/شانکوگمار/دو اب /برکو گمار/ورپیل/سر گچله/ سرنی /کل داربلوط/ لیوزن/ کلگ/ وچل/ ورزرین/بانگاور ین/ نی پین/مل بور/فتاح خارت بیو/شوره کنا/بان دوستعلی/پاکول. /بان موسی/بان بیجان/واوره/آقا میر/حمگه ری/وروا /زیل/علی مار گزگ/نی پهن/پاچاله/دریو /چم پاشا / پلکو/ مله سرخ/ حاجی بیگ/ شروانو/ خرمیان/ کلجیسان/ گره چگاه/ گولگ/ .درکبان /غار زیبا زینگان سرزنان/ نیوتروان/میزر وسر/سر کمر/دوش سفید/ گلم اب/ چرخه لان/ دیوار زیبا وبا نشاط نقاشی شده نقاش ماهر خدای بزرگ /کوه خلیفه/ واثار هویدا وکاملاآ دیدنی دروازه خروجی بین ایران و عراق در دوران قاجار در منطقه قشلاقی زیبای سرنی/ واثارتاریخی دوران سلاطین تنگه نیاز /گورستان زمان گور جنوب بلوان/قلعه تاریخی سرنی/ آثار کاملآ زنده قنات دشت صالح اباد/ رودخانه زیبا ودلنشین گدار خوش/ اثار بسیار عزیز /نشاندار سنگ نوشته تخت خان/ کوه مشرف به مرز عراق /بلوان/ کوه نقاشی شده /سمور / پله زرد/نگرگس/دوشاوه کول/ قلا بزنان/مامه خواه/متلوان /که درغرب و جنوبی استان ایلام دیده میشود و در این موقع از سال از شرایط طضاقلیمی مطلوب برخوردارشده ومناطق شمالی استان شرایط نامناسب اقلیمی را تجربه میکند. در مجموع ماههای مارس، آوریل، می، اکتبر و نوامبر استان ایلام شرایط مساعدتری برای جذب گردشگر دارد./
جغرافیا
استان ایلام در غرب ایران قرار دارد و با وسعت ۲۰٬۱۳۳ کیلومتر مربع و ۱٫۲ درصد مساحت، بیست و دومین استان ایران از نظر وسعت محسوب میشود./ این استان به غیر از نواحی جنوب غربی آن، مشتمل بر کوهستانهای بسیار رفیع و در هم تنیدهای است که از چینخوردگیهای متعدد و موازی تشکیل شدهاست. وسعت این کوهستانها در شرق و شمال شرق ایلام چنان بزرگ است که مجالی به ایجاد دشتهای میان کوهی ندادهاست./نیازمند شفافسازی/این رشتهکوهها عموماً از شمال غربی به سوی جنوب شرقی امتداد یافتهاند./
ناهمواریها
ناهمواریهای استان در قسمتهای شمال و شمال شرقی با دامنههای پرشیب و مرتفع و دشتهای میانکوهی کموسعت دیده میشود و در قسمتهای جنوب و جنوب غرب به صورت دشتهای باز و پهناور است. بیش از هفتاد درصد استان کوهستانی است. چینخوردگیهای استان، موازی، منظم و جنس آنها رسوبی و بیشتر از نوع آهک و گچ است. بخصوص/ کوه بانسر/- بلوان/ کولگ/ دارای این معادن میباشند در شمال و شمال شرق استان میتوان کوهای /مانشت،/ سیوان/،بانکول /قلارنگ/ کرمرو/قلاجه،/ لنه/ چرمین /خرمه / پیوان/ کله جمن/ را نام برد/
کوهها
سلسله ارتفاعات /کبیرکوه/
ارتفاعات/ دینار/کوه، اناران، سیاه کوه
رشته کوههای کم ارتفاع مرزی غرب پشتکوه مشرف بر دشتهای بینالنهرین
ارتفاعات/ مانشت/ دالاو /رنو/ مسلط بر دشت ایوان/ وچوار است
کبیرکوه یکی از ارتفاعات مهم پشتکوه با سیطرهای عظیم از سمت جنوب به جلگه خوزستان ختم میشود. بلندترین قلهٔ آن، /کان صیفی/ در منطقهٔ/ ورزرین /نام دارد که ۳٬۰۶۲ متر ارتفاع دارد قسمتی از دامنههای کوه مذکور دارای جنگلهایی است که غالب درختان آن را بلوط تشکیل میدهد. دامنههای شرقی /کبیرکوه /با شیب تند، و در درههای ژرف و پرآب به رود سیمره منتهی میشود و دامنههای غربی آن که مشرف به نواحی مرزی ایران و عراق را تشکیل میدهند؛ دارای منابع نفتی و ذخایر زیرزمینی فراوان است./ رشتهکوه /کبیرکوه /در محل به نام /کور/ معروف است. این رشتهکوه یکی از بزرگترین و منظمترین کوههای زاگرس غربی است. طول این رشتهکوه در حدود ۱۶۰ کیلومتر و عرض آن بین/ ۶/الی /۷ /کیلومتر است. این کوهستان مانند دیواری عظیم دودر سراسر منطقهٔ پشتکوه در جهت شمال غرب- جنوب شرق امتداد یافتهاست/
از دیگر ارتفاعات استان /دینارکوه/ بین آبدانان /و دهلران /واقع شده و به موازات/ کبیرکوه/ امتداد یافتهاست و بلندترین نقطهٔ آن ۲٬۶۰۰ کیلومتر از سطح دریا ارتفاع دارد./کوههای دیگر استان ایلام در شمال و شرق استان عبارتند از:
کوهای/رنو/ شره زول/ بین ایوان / چوار/ بانکول/ بین ایوان / چرداول، /مانشت/ بین ایلام، /کارزان / ایوان، کوههای بایه، /نسار بلالر / تل وال (سیورگیری/
/ساج اَو گِل بیو/ در شهرستان/ ایوان، /سیوان/ کوه بین شیروان و بدره، کوه/ لِنه/چرمین/ بین چرداول و رشتهکوههای /زردلان/هلیلان/ رشتهکوه مرتفع /قلاجه /خرمه/کله جمن./ پیوان/ بین استان ایلام و کرمانشاه واقع شدهاست/
کوههای غرب و جنوب غربی استان ایلام عبارتند از:
کوههای/ کوِلگ/،که در دامنه غربی/ ایلات/ بزرگ دهبالایی/ پنجستون/ است وشکارگاه عظیم وتاریخی وجای صیادان چابک دست این دوایل بزرگ است دامنه غربی کولگ منتهی به شهرهای /ترساق/جسان /مندلی/ بدره/ عراق میباشد ودشتهای پر نقش ونگار ونشاطهای دیدنی /لقامکن/ پلکانه/ توه موگه /سقاقه/ بن بلالکه/ هشیمه/وایم چرمگ/ چک ابد/ نیوه پیچ/کلاو بور/کمرچرمگ/عبدرضا/.ترشه/لولیای/کریل آب بردگ/زیارتلان/ اقا میر/سرتنگ شور شیرین/قره خزا/کریم هار بیو/تگرواری /زیربر و بان بر/نیقولان/علی پنا/سای می/پلک ستار/ملوازان/کلاوسیه/قریه/زیل مامه نقی/چفته باغ حسن/چکباغ/قوای بیگ/مله باریک/ورده کویل/ ترشه /شترمله/قاسملی/ چلوی/گوریه/انجیر/گربریو/بی پا/داروسر/دوشوالان/گره کچگ / بنه جو شیر دل /و پوشش گیاهی این نوحی از قبیل /وایم/نرمه ون/زرین چوب/قلی/کناراوان/تربچه کوهی/تیلگ/کرف/گز/پلک/فسیل درخت خرما/ وجود دارد که عالمی در آن دیده میشود ومرطع و محل قشلاق این دو ایل است /سیاهکوه/، در دل جغرافیای ایل پنجستون بر این نوحی قاضیگری میکند /چگا وزمه /براسمان/کیلس/ هم متعلق به ایل پنجستون میباشد/ نخچیرکوه/،کلاح فرج-/بانروشان/توه حل/ تختخان-/ سمور-/کل کنا/قره ویس/چشمه درگه /سان کنیو/ مله پرو/ کوچیل/ این کوها هم در/ قباله ثبتی ایل پنجستون/ هستند وقسمت غربی /نخجیر/ متعلق به مردم عزیز عالی بیگی میباشد/ کوه سرخ،/ انجیرکوه،/ تونه کوه،/ کوههای /بولی/، میمک /کاوران /شالگان/چکر/میرمکان/ ، اناران/ بیوره،/ پشمین/ در ملکشاهی، /خوشادل/در ملکشاهی،/ بلوطستان /بَلستان/ کوه دنه/ و /کاسه ماس./کوه عزیز کرگسیور/مشرف به دشت امیر آباد /گلان /بانشیر / کن بز /
بین مرز ایران و عراق در استان ایلام رشتهکوههای کم ارتفاع /همرین/ واقع شدهاست که از بهرامآباد در مهران آغاز میشود و تا جلگه خوزستان ادامه دارد./
کوه قلاقیران واقع در مسیر قلمرو ایل پنجستون وایل بزرگ ارکوازی ایلام واقع شده در منطقهٔ جنگلی ششدار قرار دارد / که مردم ایلام از آن به عنوان کوهی نمادین یاد میکنند./
دشتهای استان ایلام
استان ایلام علاوه بر کوهستانهای مذکور که محل چرای عشایر منطقهٔ استان ایلام و بعضی از استانهای همجوار هستند دارای دشتهای وسیع و حاصلخیزی چون دشت/ عباس/، دشت موسیان،/ دشت دهلران/، دشت مهران / ودشت/ شیخ الیاس/ درگلان/ دشت هلیلان و دشت ایوان /است که به شکل لوزی واقع شده و دارای خاک حاصلخیزی است. دشتهای /چالاب،/ محسنآباد/، امیرآباد،/ ودشت زیبا وتفریگاه ایلات این دیار/ درکبان/ گُلان،/ و هجدان دشت/ وامام زاده علی صالح در آن هست که متعلق به ایلات پنجستون ودهبالایی است – ، آسمانآباد و درهشهر از دیگر دشتهای مهم این استان هستند که علاوه بر رونق کشاورزی دارای تپههای باستانی بوده و آثار تاریخی زیاد و گورهای قدیمی در این منطقه فراوان یافت میشود مثل /سنگ نوشته قوچعلی/چگا ترکاشان/ تپه گل وهار / قلعه توت/قلعه فلاحتی/قلعه/ مالیه/ در بستر ایل پنجستون ودهبالایی که بیانگر وجود کانونها و اجتماع جوامع بشری در این استان بودهاست./
رودخانههای ایلام
به علت کوهستانی بودن استان ایلام و ریزشهای مناسب برف و باران، رودخانههای کوچک و بزرگی در این ناحیه جریان دارند که منبعی برای آبیاری زمینهای زراعی و سدسازی و آب آشامیدنی و/باغات/. /شالیزار/صیفیجات/ذرات/تما ته/تنباکو/ماش /لوبیاکدو / استانایلام بوده وهستند. بیشتر آنها از کبیرکوه سرچشمه میگیرند که دو دستهاند:
۱- رودخانههایی که از رشتهکوه/ کبیرکوه/ و دیگر ارتفاعات این استان سرچشمه میگیرند و به سوی خاک عراق در غرب استان در جریان هستند که علاوه بر آبیاری زمینهای کشاورزان منطقه، وارد مرز عراق شده و اراضی/ مندلی / بدره / زرباطیه/ و عماره /در عراق را آبیاری میسازند. مسدود کردن آب این رودخانهها در دوران قاجارها و پهلوی و جلوگیری از جاری شدن آنها به خاک امپراتوری عثمانی و عراق امروزی، باعث تنشها و زد و خوردهایی بین بومیان محلی با عثمانیان و عراقیها شده بود که در نهایت موجب دخالت دولتهای طرفین در ماجرا گردیدهاست/
مهمترین رودهایی که از ارتفاعات ایلام سرچشمه میگیرند و به سوی خاک عراق جریان دارند عبارتند از رودخانه گراب که از چشمهای بسیار زیبای /هفت کینی/ خروشان سراب/ هفت چشمه/ چشمه ماهی /چشمه کنگر دول/ بانقلان/ بیل ور/الولان/چشمهای/ پل کبود سوخته/چشمه یارولی/ چشمه برجگه/چالسرا چشمه /قلقل/چشمه بیمار/ ونام باغ / ومهدی آباد( چشمه/ سرطاف/پل شاو/پشپشه/ و رودخانه زیبا و تاریخی و گردشگری غار زیبای/ زینگان/ که از کوه باعظمت /خلیفه/ سرچشمه میگیرد متعلق به ایل پنجستون میباشد با ورد از کوه خلیفه وخروج آن به خاک عراق است/ رودخانه گدارخوش که /باغات/ انگور وبقیه صیفیجات آن مثال زدنی است از کوهای/ زمزمان/ گنو/ چال قاسم/ وچم کیوانو/ سر چشمه میگیرد وبا پیوستن بقیه رودخانهای مجاور سر زمین عراق را سر سبز میکند /گنگیر/ که از محلی به نام /سراب ایوان و از کوههای /شره زول/ مانشت/ سرچشمه میگیرد و پس از پیوستن شعبات فرعی، دشت /ایوان/ را آبیاری میسازد و با پیچ و خمهای زیاد و زیبایی خاصی به طرف سومار جریان مییابد و آن گاه وارد خاک عراق شده و به شهر مندلی عراق وارد میشود./ فریا استارک در کتاب خود از ماهیهای درشت اندام این رودخانه یاد کردهاست./
یکی دیگر از رودخانههای این حوزه رود /کنجان چم/ است که از ارتفاعات کبیرکوه سرچشمه میگیرد و پس از عبور از امیرآباد و مهران، وارد خاک عراق میشود. رودخانه/ چنگوله/ از ارتفاعات کبیرکوه سرچشمه میگیرد و پس از آبیاری اراضی مسیر خود، وارد خاک عراق شده و منطقهٔ /باغ ساهی/ عراق را در بر میگیرد. رودهای دیگر چون /دویریچ/ رودخانهٔ /میمه/چیغا /گلم سبز شوهان/ پس از مشروب ساختن اراضی کشاورزی در مسیر خود، وارد خاک عراق میشوند./
۲- رودخانههای حوضه آبریز رودخانه کرخه که از ارتفاعات شرق و شمال شرق کبیرکوه سرچشمه گرفته و به سوی شمال و شرق کبیرکوه در جریان هستند، و این رودخانهها اکثراً پس از طی مسافت کوتاهی وارد رودخانهٔ پرآب /سیمره/ در شرق کبیرکوه و شرق استان ایلام میشوند.
رودخانههایی که از کبیرکوه و سایر کوههای شرق و شمال شرقی ایلام سرچشمه میگیرند و شعبات اصلی رودخانه/ سیمره/ در ایلام را تشکیل میدهند عبارتند از: رودهای /چزمان/چناره/شیروان و چرداول/ آب /شیخ مکان، /رود سیکان/آب /زنگوان/
مهمترین و پر اّبترین رودخانهٔ ایلام/، سیمره/ است که اسم قدیم آن /اوکنو/ بوده که سرچشمهٔ این رودخانه دامنههای غربی کوه الوند در استان همدان و منطقهٔ نهاوند است که با نام /گاماسپ/ و پس از عبور از کنگاور، صحنه و بیستون به کرمانشاه میرسد و در آنجا با دریافت شعبه /قرهسو/ در شمال شرقی ایلام وارد استان میشود و پس از عبور از شرق ایلام با نام /سیمره/ با جهتی شمال شرقی، به جنوب غربی مرز استان ایلام و استان لرستان را تشکیل میدهد و در منطقهٔ /پلدختر/ با دریافت شعبه مهم /کشکان/ وارد استان خوزستان میشود و از آن پس /کرخه/نام میگیرد./ بهطور کلی ۱۳ رودخانه با ظرفیت ۱٫۸ میلیارد متر مکعب آب در سال در حوزهٔ جغرافیایی استان ایلام وجود دارد./
آبشارها
مقالهٔ اصلی: آبشارهای استان ایلام
دراستان ایلام تعداد محدودی آبشار وجود دارد ازجمله /آبشار زیبا/ اما/ در بخش ملکشاهی / آبشارهای /بانلیوله / ورنگ چم اب /رودخانه /گراب /بالا تر وپایین روستای /چم اب/ که تعداد دها/ آسیاب /آبی به نامهای آسیاب /خندان/ متعلق به خاندان قیطاسی میباشد/آسیاب/ گریان متعلق به خاندان میرزا کرمی وسوخته میباشد/آسیاب/قلا لان / متعلق به خاندان صید جعفر حدادی میباشد/آسیاب /سر کلیه که متعلق به خاندان . سوخته وخدایاری میباشد /اسیاب/ چومولا یا نامدار متعلق به خاندان یوسفی وسلیمانی میباشد/آسیاب /گردل متعلق به خاندان زین العابدین یا زینگه است/آسیاب/ قره که متعلق به خاندان شکربیگی هفت چشمه میباشد/اسیاب/ چشمه بیمار که متعلق به خانوادهای یوسفی بوده/آسیاب /موسی که متعلق به خاندان خیرالهی چم اب/آسیاب/ دارابیگ متعلق به خاندان دارابی چم اب است/آسیاب/ میولا هم متعلق به خاندان خولی در چم اب میباشد/واسیاب/ سرنی معروف به/ چغاه دوسر/ که متعلق به ملا یاره محمدی میباشد/ آسیاب/ دیگر هم واقعه در محله در آسیاب سرنی متعلق به خاندان محمدی سرنی میباشد //اسیاب /دیگر در منطقه شأن کبود متعلق به مردم سرنی میباشد /اسیاب/ سرنی متعلق به خاندان داودی میباشد/ اسیاب /سراب ایلام که متعلق به دولت بوده / واسیاب/ چشمه /سرخ یا زینگان که متعلق به خاندان نصرالهی میباشد که از کوهای/ شاه نخچیر /وخلیفه/ گجان/ شلم/ ومیلیه/ کو سیه چل/ چشمهای زیبای ۱/بی بی /قوناغه/ چشمه/ عزیز سراب ایلام و/چشمه های/ در داخل /ایل پنجستون/ وایل دهبالایی/ است در بالا معرفی شده اند سر چشمه میگیرند ومتعلق به مردمان ایل /پنجستون/ ودهبالایی/ بوده وچون از بنیانگذاران شهر ایلام هستند و بعضی از این اسیابها حدود سابقه/ ۳۰۰/سال خدمت دارند ومتلق به /قوم ریزوند/ بوده در این سر زمین زندگی کردن الان توسط محیط زیست و فاضلابی تبدیل به آلودگی شده هر کدام فضای طبیعی دلنشینی را داشته اند؛ که با وجود محدودیت و سختی دسترسی به آنها جاذب جمعیت هستند. ازجمله این آبشارها میتوان به آبشار هفت آسیاب و ماربره در درهشهر اشاره نمود.
پوشش گیاهی
ایلام به واسطه قرار گرفتن در دامنههای غربی رشتهکوه زاگرس از لحاظ پوشش گیاهی، تحت تأثیر آب و هوای منطقه و میزان ریزشهای جوی قرار دارد و بدین سبب در مناطق کوهستانی و ارتفاعات شمال، شمال غربی، شمال شرقی و نواحی کبیرکوه وبقیه کوهای نام برده دارای پوشش گیاهی مناسبی است. این جنگلها عمدتاً جزو جنگلهای مناطق خشک و نیمه خشک رشته کوه زاگرس است. وسعت جنگلهای ایلام حدود ۵۰۰ هزار هکتار برآورد میشود. این جنگلها از گونههای مختلف شامل: درختان/ بلوط / ون/ -کیکم/ شن/ملو/تایو/ تکنس/گوون/گویج/بلالویک/ ارجن / گز /کرف/ ازبوه/چویر/رنان/ تروگی/ نیلوفر/مینا/کتیری/گلحیرو/سوسن گل/کنگر/برزا/ونگی/انجیر کوهی/بو مادران/شیرقتگان/پینه کوهی/شنگ /شملیه/گیلاغه/ گل کو/ کمه/ بیله هر/کمام/گل وارونه/ چه در
/ نان خوا/میره نخه/ که بیشترین پوشش گیاهی را در استان … تشکیل شدهاست. جنگلها و مراتع استان به دلیل جلوگیری از فرسایش، جذب رطوبت، تأمین نیازهای سوختی، ایجاد تعادل در طبیعت، ایجاد مکانی مناسب برای تعادل وحوش و نیز استفادههای دارویی، صنعتی و خوراکی و مسائل زیستمحیطی استعداد فراوانی دارند./
مراتع استان ایلام یک میلیون و ۱۶۴ هزار هکتار است که نیمی از مراتع استان از نظر پوشش گیاهی فقیر و نیم دیگر متوسط و غنی هستند./
موقعیت:
کرمانشاه /
لرستان شمال عراق
شرق ایلام غرب
جنوب
خوزستان
منابع زیرزمینی استان
بیش از نود درصد منابع نفتی و گاز غرب کشور و یازده درصد منابع شناخته شده نفت و گاز ایران در استان ایلام قرار دارد./ همچنین این استان در جایگاه دوم منابع نفت و جایگاه سوم منابع گاز کشور است./
تاریخ
پیش از اسلام
این سرزمین، بنا به اسناد تاریخی فراوان، بخشی از کشور عیلام باستان که پایتخت آن در شوش دانیال بوده که در ۶۴۰ سال پیش از میلاد به دست آشوربانیپال تصرف شد. در کتیبههای بابلی، عیلام را /آلامتو/” یا /آلام/خواندهاند؛ که به قولی به معنای کوهستان یا “کشور طلوع خورشید/ جمع آوری این مطالب بالا توسط حجت اله جلالیان
صورت. گرفته
حجت الله جلالیان
تاریخ : ۱۴ - دی - ۱۴۰۳
.بسم الله الرحمن الرحیم
☘️☘️☘️
خداوند از صداهای ذکر شده زیر خیلی خوشحال بوده و هست☘️
۱ صدای دیک زنانی که نخ برای پوشاندن خویش درست میکنند
۲صدای تیشه. مردمی که وسایل زندگی را. می سازند و برای.ادامه حیات تلاش میکند
۳صدای انسانی که در دل شب. و در تاریکی شب. پنهان از دید. مردم. با خدای خود راز نیاز میکند
۴صدای. لاولاوه مادری که فرزندش را آرام میکند وفرمان الهی را. اجابت میکند
۵صدای. بوسه. فرزندی. که بر. دست. پدر. ومادرش بوسه میزند
️سلام️برآنان️
اشاره به زندگی ساده وموفق مردمان قبل از ده ۴۰ در زمانی که نه چندان دور مردمان عزیز وسخت کوش و تلاشگر. خودمان.با وسایل دست رنج خود. ومفید وموثر با کار بردی قشنگ
زندگی را به درستی جولان دادن و .در داد وستد پیشرو ورسومات
کاملا شرعی و ایاب وذهاب قومیت وعیادت وسرکشی از اقوام و بیماران خویشاوند و مهربانی و مهمان نوازی ودر صدر اعلا بودن// و برای درست کردن وسایل زندگی با اسبابهای نشاندار و استاندارد مثل ☘️دار وجفت برای شخم وکشاورزی تشکیل شده از چند قطعه چوب ۱تیره۲ پیامشته ۳کره ۴شمشیره۵ دست القرت۶ پیم رابطه کره وتیره۷٫ میله محار دست القرت وتیره۸شیله وبا
نپشت۹ دوطناب از جنس گش تولید دست رنج خود آن مردم عزیز برای کنترل حیوانات به سمت طرفین ۱۰ویک تکه آهن به اسم گاوه سن۱۱
درست کردن آسیاب آبی برای آرد کردن گندم و جو وحبوبات آن زمان در چند قطعه مختلف به نامهای
۱مزیان۲سره اسیاب۳زیره اسیاب۴تنور اسیاب۵چقچقه اسیاب۶ناودان مزیان برای فشار آب تند۷ناودان چوبی برای تنظیم ریختن گندم بالای سره اسیاب۸بلسکه وسیله رابطه چقچقه ومزیان۹ واز دو ساختمان بصورت دوبلکس به نامهای زیر دوزقان وبان
دوزقان از سنگ گچ و آهک ساخته شده بود۱۰ مواد اولیه برای محار کردن وسیقل کردن جایگاه گندم و آرد از جنس ساروج که با موی بزغاله۱ساله وزرده تخم مرغ و اهک و اب شور تشکیل شده درست کردن انواع پوستهای دباغی شده با بهترین سلیقه ۱کنه۲همانه۳هیزه۴کریان۵ مشکه۶توفدان۷مشکولگ۸ سریم ۹ وقت پاره شدن از جنس خود وسایل فوق درست شده ترمیم میکردن
وسایل صنایع دستی ۱سرن۲ویژنگ۲قندان ۳خوانگ۴هله کت۵خوانچه۶سنگ برای بهم دادن چیت و دوار۷ چاکل۸ ۵میکوت۶چالگ۷تیلاکت۸ سی/ یا /تشی۹کرکیت۱۰شن۱۱ /وسایل ساخت دوار /یا سیاه چادر۱سره۲بنه۳کوماچ۴تیلا۵میخ۶شکره۷چل وسیون۸ چهار عدد دستک ۹دو عدد سرتیل ۱۰هشت عدد هبلنگ۱۱ وسائل برای نگهداری اسباب
خانه۱هور۲دروبان۲گونی۳ خوایان۴خورج۵تلیس۵هگوه۶کمچان۷قران دان۸اسپندان۹ جقله۱۰جام ۱۱هفت تاوه ۱۲کفیر۱۳مشمه۱۴دوری۱۵ کمچگ۱۶ساج۱۷ خاکناز۱۸
اسبابهای تکمیل مال دوار۱شش تخته دوار ۲۰متری۲ دو عدد سرکوچیل۳هشت عدد چیت۴دوازده عدد دستک ۵دو عدد سرتیل۶ رسن از مو بزغاله.وریسیدن آن با ابزار محلی به اسم سی یا تشی ۷طناب از جنس گش هم کاشتنی بود دست رنج خود مردم۸ وسایل استراحت وشب خواب۱نمد۲جاجیم یا موج۳بالشتی از جنس پارجه قلمکار سفید وداخل آن پر مرغ۴ یان۵ نالی۶ لوان از جنس پویزل۷حصیراز جنس پیوکه نی۸ لباس مردان ۱کلاش از جنس پنبه سانتین۲گیوه از جنس پوست حیوانات وپارچه کوبیده۳ستره۴شال از جنس قلمکار۵کلاه از جنس نمد۶شوال چادری یا قلمکار ۷فرجی از جنس نمد۸کرک از جنس نمد۹ لباس زنان آن وقت۱ کرواس یا پیراهن از جنس ماوت یا مخمل یا کتان. ساخت کشور یمن۲کمرچین از مخمل واخراج یک نوع جنس تعزینی بود درست شده ۳سخمه۴خفتان از نخ دست بافت که آستین آن تا شانه بالا میرفت ۵کلاه از جنس رخته ومچیل۶ پاپوش از جنس مخمل/ و ماوت۷هبر/ از جنس مخمل/ و ملیوله/ ساخت کشور یمن۸گلونی۹کلنجه۱۰ کلاش/ وگیوه/ با بن یا نخ ریز بافت ونازک سانتین پنبه وزیر ساخت آن از جنس شال پلاستیک فرشرده ۱۱پیوشی/ یک پوشیدنی گلنگدار بود مشابه روسری ۱۲کت/ یک پوشیدنی اجلافی بود در مراسمات با سروین می پوشیدن۱۳ وتعزینات اجلافی آن زمان۱گوه۲پاحلله۳پاوینگ ۴دسینه۵لیوتوانه۶ چچگانه از جنس نقره ورخته۷ گلکیف از عطرات گل باغی وبو مادران ومیره نخه ومیخک وبا پارچه مخمل پیچیده در مراسمات
اجلافی پوشیده شد ۸ این مردمان سخت کوش و مهربان همیشه در کوچ وبار بودن وسایل حمل و نقل آن زمان ۱قاطر۲اسب۳مادیان۴گاو۵ خر ۶ مکان آنها ییلاق و قشلاق بود زمان توقف آنها در مکان ییلاق هفت ماه مطواری بود وزمان قشلاق پنج ماه تقریبی۷ بود اینها کمترین وسایلی است که به دست مبارک وتوانای زنان و مردان دوران قدیم ساخته شده و زندگی صاف وصادق خودرا تکمیل میکردن وشکر الهی را شب وروز زمزمه میکردند ونذر ونیاز مستمر از اموال خود به فقیران وقف میکردند وهیچ وقت شکایتی از زندگی نداشتند یادشان بخیر وروحشان شادباد تکمیل کننده ونویسنده حقیرحجت اله جلالیان
حجت الله جلالیان
تاریخ : ۲ - فروردین - ۱۴۰۴
اصلاحیه
این شهرها از سال ۱۳۱۶ ه.ش در تقسیمات کشوری، ایلام بخشی از استان پنجم یعنی کرمانشاهان گردید وایل پنجستون در سنه۳//۳// ۱۳۱۷توسط .وزارت داخله طی حکمی چندین نفر از سران ایل پنجستون بانقلاوچالسرا وچم اب ومهدی آباد و هفت چشمه وبقیه طوایف اسمشان در لوح حاضر نوشته ولی کمی مخدوش است برای خواندن ولی اسم عزیزان وبزرگان زیادی از سران پنجستون در این لوح نوشته برای مسیولیت آن زمان وبرای ادمرکزی داده شده و حکمی امضا شده. در سال ۱۳۴۳ ه.ش م کنونی استان ایلام به عنوان فرمانداری کل شامل شهرستانهای ایلام، درهشهر، دهلران و مهران بخشی از استان کرمانشاه به تصویب هیئت وزیران رسید.
حجت الله جلالیان
تاریخ : ۲ - فروردین - ۱۴۰۴
بسم الله الرحمن الرحیم
//((/////////////////////
سنه ۱۳۸۱شمسی شناخت و معرفی دو ایل ودو قوم اصیل در دل جغرافیای ایلام ایل پنجستون وایل دهبالایی که در نظر اصالت از بنیانگذاران مرکز شهر ایلام میباشند و توسط سر لشکر حاجیعلی رزم آرا در سنه ۱۳۰۸شمسی
و در سنه۱۳۹۰ توسط جعفر خیتال و در سنه ۱۳۸۷رستم خان رفعتی و در سنه۱۳۹۷ توسط علی رضا اسدی
/ ودر. سنه ۱۳۵۴توسط حجت اله جلالیان بصورت دقیق وتحقیق فیزیکی وحضوری تا۱۴۰۱هم شجره نامه اجداد خویش وبرادران اجدادی خود پنجستون در قالب درختی زیبا وتنومند بدون کم وکاست که در سامانه سهیم ثبت احوال ثبت گردیده ودر دست رس اقوام خود قرار داده و هم بصورت خاندانی در کتاب تبارنامه دکتر محمدجلیل بهادری همکاری لازم به عمل اورده وجغرافیا ذکر شده بصورت گردشگری وشناخت کامل از کل جوانب ذکر شده نوشته شده// ۲۱//۱۲//۱۴۰۱کتاب تبارنامه دکتر محمد جلیل بهادری پس از زحمات وتحقیق ۳۰سال مستمر
در وصف این قبایل وایل دیرین واصیل پنجستون وهم نگره وهویت ایل دهبالایی بطور دقیق وبدون کم وکاست بیان فرمودن وبا تحقیقات قانونی و .عرفی و ومردمی بدون حاشیه کامل گردیده اند به حضور تمام اقوام ذکر شده درصدرات کتابش فرد به فرد به چاپ رسیده/ وتمام آثار وصنایح دستی واملاک این ابزارها به شرح زیر در جغرافیا استان ایلام توضیح داده شده/ استان ایلام با مساحت ۲۰٬۱۳۳ کیلومتر مربع/، بیست و دومین استان ایران از نظر وسعت بهشمار میرود./ مختصات ج موغرافیایی استان ایلام ۳۳٫۶۳۸۵۳۱°شمالی ۴۶٫۴۲۲۶۴۹° شرقی میباشد/استان ایلام در جنوب غرب ایران در سلسله جبال زاگرس واقع است و از غرب با کشور عراق از جنوب با استان خوزستان، از شرق با استان لرستان و از شمال با استان کرمانشاه همسایه است و دارای ۴۲۵ کیلومتر مرز مشترک با کشور عراق است/ ۵۰کیلومتر در مسیر ایل پنجستون ودهبالایی است./ استان ایلام به همراه استان خوزستان دارای طولانیترین مرز بینالمللی با کشور عراق است./
نامگذاری
وجه تسمیه
بسیاری بر این عقیده اند که ایلام به معنی کوهستان/ میباشد که اشاره به کردها دارد. در/ سوره فتح آیه ۱۶/ کتاب قرآن /خداوند/ از محمد/ میخواهد به سوی قومی جنگجو و پر قدرت بروند. ابوهریره درباره این آیه میگوید:اینها کردها هستند,کردهایی که روی تپه ها زندگی می کردند و یا از تپه ها بالا می رفتند./ همچنین ابن عمر/عبدالله پسر عمر/ از زبان ابوهریره نقل کرده است که:”شما با قومی جنگ می کنید که کفش هایشان از پوست دامهایشان درست شده است. / .
نام این منطقه، پس از حمله اسکندر مقدونی، ماسبذان و مهرگانکذک بودهاست/ ایلام روستای /رز/ در آن اقامت داشته و سید مهدی عباسی در روستای/ رز/ در حین شکار به دیواره برخورد کرده وفوت کرده وقبرش در سراب ایلام کنونی محله /رز/ از قرن سیزدهم قمری/ تا دوره رضاشاه به این ناحیه پشتکوهِ لرستان به علت وجود والیان اهل لر میگفتند./ پس از شکست مسلحانه والیان و لر/ ایلات کرد قدرت یافتن/ حکومت مرکزی در شهریور ۱۳۰۷ ه.ش در زمان پادشاهی رضاشاه به موجب تصویبنامهٔ هیئت وزیران و به منظور یادآوری عظمت و شکوه تمدن ایلام باستان، نام روستای حسینآباد،که توسط صاحبان این دیار گذاشته به ایلام تغییر یافت و این روستا که دهبالا وده پایین وخاندان دیگری مثل عبدالهی وسلیمانژاد ورشنو وابوقداره بختی وچندین خاندان محترم دیگری بود به عنوان شهر ایلام انتخاب شد./ منطقه تمدن باستانی ایلام در استانهای فارس و خوزستان امروزی تمرکز داشت اما ظاهراً تصمیم دوران رضاشاه برای نامگذاری استان ایلام به این موضوع برمیگردد که منطقه پشتکوه نیز در دورههایی قدیم بخشی از ناحیه ایلام باستان بودهاست.
ایلام شکلی نادرست از واژه سامی عیلام به معنای جای بلند و منطقهٔ کوهستانی است./که پرهیز از حرف /ع/ عربی در این تغییر املا تأثیر داشتهاست.
تقسیمات استانی
استان ایلام مرکز آن ده بالا وده پایین یعنی دهبالایی و پنجستون میباشد وچندین خانواده دیگری که نامشان در بالا ذکرشده دارای دوازده شهرستان به این شرح است:
شهرستان چرداول
شهرستان سیروان
شهرستان ایوان
شهرستان ملکشاهی
شهرستان مهران
شهرستان بدره
شهرستان آبدانان
شهرستان درهشهر
شهرستان دهلران
شهرستان هلیلان
شهرستان ایلام
شهرستان چوار
این شهرها از سال ۱۳۱۶ ه.ش در تقسیمات کشوری، ایلام بخشی از استان پنجم یعنی کرمانشاهان گردید وایل پنجستون در سنه۳//۳// ۱۳۱۷توسط .وزارت داخله طی حکمی چندین نفر از سران ایل پنجستون بانقلاوچالسرا وچم اب ومهدی آباد و هفت چشمه وبقیه طوایف اسمشان در لوح حاضر نوشته ولی کمی مخدوش است برای خواندن ولی اسم عزیزان وبزرگان زیادی از سران پنجستون در این لوح نوشته برای مسیولیت آن زمان وبرای ادمرکزی داده شده و حکمی امضا شده. در سال ۱۳۴۳ ه.ش م کنونی استان ایلام به عنوان فرمانداری کل شامل شهرستانهای ایلام، درهشهر، دهلران و مهران بخشی از استان کرمانشاه به تصویب هیئت وزیران رسید.
در فروردین ۱۳۵۳ ه.ش پس از تصویب هیئت وزیران فرمانداری کل ایلام شامل فرمانداریهای ایلام،/ درهشهر، مهران/ و دهلران /به استان ایلام تبدیل شد. در سالهای بعد به ترتیب فرمانداریهای شیروان و/ چرداول، آبدانان/، ایوان،/ ملکشاهی/ و سیروان/ در پیکره سرزمینی استان ایلام ایجاد شدند.
نقاط شهری استان ایلام که مرکز آن ایل پنجستون ودهبالایی وبقیه خاندان ذکر شد بالا تشکیل داده/ عبارتاند از:
آبدانان
آسمان آباد
ارکواز
ایوان
بدره
پهله
توحید
چوار
درهشهر
دهلران
سرابله
صالح آباد
لومار
مورموری
موسیان
مهران
میمه
ماژین
شباب
بلاوه
جعفرآباد /ایلام/
در مهر ماه سال ۱۳۹۱ ه.ش شیروان و چرداول، در، تقسیمات کشوری در ایران به دو شهرستان، شیروان و چرداول، به مرکزیت سرابله، و سیروان به مرکزیت لومار، تقسیم شد و همچنین در تیر ماه سال ۱۳۹۲ با مصوبه هیئت دولت شیروان چرداول رسماً، به نام چرداول تغییر نام یافت و بخش بدره از شهرستان دره شهر جدا گردید و به شهرستان بدره ارتقاء یافت. در دی ماه ۱۳۹۸، هلیلان نیز از چرداول انتزاع یافت و مستقل شد.
اقلیم
ایلام در ناحیهای کوهستانی و نیمهگرم و نیمهمرطوب قرار گرفتهاست. ناحیه شهری ایلام به علت وجود باغات وچشمه سارهای ایل دهبالایی و ایل پنجستون به یک بهشت واقعی تبدیل گردیده و هنوز از این/ باغات/ استفاده میشود و این استان از استانهای جنگلی ایران است. شمال استان دارای اقلیم کوهستانی و زمستانهایی سرد است اما در جنوب این استان دشتهای وسیع وجود دارد با تابستانهایی گرم.[نیازمند منبع] شاخص گردشگری استان ایلام در طول سال دارای تنوع زیادی است به گونهای که در فصل گرم سال مناطق شمالی استان از نظر اقلیمی دارای وضعیت مطلوب و مناسب است و در فصل سرد سال این روند تغییر مییابد و مناطق گرمسیری/ میمگ/ گلم زرد /بر گمار/گمگول/وزنسار/دول تیوله/رکیوه/لیوزن/باغات عزیز سرنی/چلچفت/بره سیه/شانکو سرنی/شانکوگمار/دو اب /برکو گمار/ورپیل/سر گچله/ سرنی /کل داربلوط/ لیوزن/ کلگ/ وچل/ ورزرین/بانگاور ین/ نی پین/مل بور/فتاح خارت بیو/شوره کنا/بان دوستعلی/پاکول. /بان موسی/بان بیجان/واوره/آقا میر/حمگه ری/وروا /زیل/علی مار گزگ/نی پهن/پاچاله/دریو /چم پاشا / پلکو/ مله سرخ/ حاجی بیگ/ شروانو/ خرمیان/ کلجیسان/ گره چگاه/ گولگ/ .درکبان /غار زیبا زینگان سرزنان/ نیوتروان/میزر وسر/سر کمر/دوش سفید/ گلم اب/ چرخه لان/ دیوار زیبا وبا نشاط نقاشی شده نقاش ماهر خدای بزرگ /کوه خلیفه/ واثار هویدا وکاملاآ دیدنی دروازه خروجی بین ایران و عراق در دوران قاجار در منطقه قشلاقی زیبای سرنی/ واثارتاریخی دوران سلاطین تنگه نیاز /گورستان زمان گور جنوب بلوان/قلعه تاریخی سرنی/ آثار کاملآ زنده قنات دشت صالح اباد/ رودخانه زیبا ودلنشین گدار خوش/ اثار بسیار عزیز /نشاندار سنگ نوشته تخت خان/ کوه مشرف به مرز عراق /بلوان/ کوه نقاشی شده /سمور / پله زرد/نگرگس/دوشاوه کول/ قلا بزنان/مامه خواه/متلوان /که درغرب و جنوبی استان ایلام دیده میشود و در این موقع از سال از شرایط طضاقلیمی مطلوب برخوردارشده ومناطق شمالی استان شرایط نامناسب اقلیمی را تجربه میکند. در مجموع ماههای مارس، آوریل، می، اکتبر و نوامبر استان ایلام شرایط مساعدتری برای جذب گردشگر دارد./
جغرافیا
استان ایلام در غرب ایران قرار دارد و با وسعت ۲۰٬۱۳۳ کیلومتر مربع و ۱٫۲ درصد مساحت، بیست و دومین استان ایران از نظر وسعت محسوب میشود./ این استان به غیر از نواحی جنوب غربی آن، مشتمل بر کوهستانهای بسیار رفیع و در هم تنیدهای است که از چینخوردگیهای متعدد و موازی تشکیل شدهاست. وسعت این کوهستانها در شرق و شمال شرق ایلام چنان بزرگ است که مجالی به ایجاد دشتهای میان کوهی ندادهاست./نیازمند شفافسازی/این رشتهکوهها عموماً از شمال غربی به سوی جنوب شرقی امتداد یافتهاند./
ناهمواریها
ناهمواریهای استان در قسمتهای شمال و شمال شرقی با دامنههای پرشیب و مرتفع و دشتهای میانکوهی کموسعت دیده میشود و در قسمتهای جنوب و جنوب غرب به صورت دشتهای باز و پهناور است. بیش از هفتاد درصد استان کوهستانی است. چینخوردگیهای استان، موازی، منظم و جنس آنها رسوبی و بیشتر از نوع آهک و گچ است. بخصوص/ کوه بانسر/- بلوان/ کولگ/ دارای این معادن میباشند در شمال و شمال شرق استان میتوان کوهای /مانشت،/ سیوان/،بانکول /قلارنگ/ کرمرو/قلاجه،/ لنه/ چرمین /خرمه / پیوان/ کله جمن/ را نام برد/
کوهها
سلسله ارتفاعات /کبیرکوه/
ارتفاعات/ دینار/کوه، اناران، سیاه کوه
رشته کوههای کم ارتفاع مرزی غرب پشتکوه مشرف بر دشتهای بینالنهرین
ارتفاعات/ مانشت/ دالاو /رنو/ مسلط بر دشت ایوان/ وچوار است
کبیرکوه یکی از ارتفاعات مهم پشتکوه با سیطرهای عظیم از سمت جنوب به جلگه خوزستان ختم میشود. بلندترین قلهٔ آن، /کان صیفی/ در منطقهٔ/ ورزرین /نام دارد که ۳٬۰۶۲ متر ارتفاع دارد قسمتی از دامنههای کوه مذکور دارای جنگلهایی است که غالب درختان آن را بلوط تشکیل میدهد. دامنههای شرقی /کبیرکوه /با شیب تند، و در درههای ژرف و پرآب به رود سیمره منتهی میشود و دامنههای غربی آن که مشرف به نواحی مرزی ایران و عراق را تشکیل میدهند؛ دارای منابع نفتی و ذخایر زیرزمینی فراوان است./ رشتهکوه /کبیرکوه /در محل به نام /کور/ معروف است. این رشتهکوه یکی از بزرگترین و منظمترین کوههای زاگرس غربی است. طول این رشتهکوه در حدود ۱۶۰ کیلومتر و عرض آن بین/ ۶/الی /۷ /کیلومتر است. این کوهستان مانند دیواری عظیم دودر سراسر منطقهٔ پشتکوه در جهت شمال غرب- جنوب شرق امتداد یافتهاست/
از دیگر ارتفاعات استان /دینارکوه/ بین آبدانان /و دهلران /واقع شده و به موازات/ کبیرکوه/ امتداد یافتهاست و بلندترین نقطهٔ آن ۲٬۶۰۰ کیلومتر از سطح دریا ارتفاع دارد./کوههای دیگر استان ایلام در شمال و شرق استان عبارتند از:
کوهای/رنو/ شره زول/ بین ایوان / چوار/ بانکول/ بین ایوان / چرداول، /مانشت/ بین ایلام، /کارزان / ایوان، کوههای بایه، /نسار بلالر / تل وال (سیورگیری/
/ساج اَو گِل بیو/ در شهرستان/ ایوان، /سیوان/ کوه بین شیروان و بدره، کوه/ لِنه/چرمین/ بین چرداول و رشتهکوههای /زردلان/هلیلان/ رشتهکوه مرتفع /قلاجه /خرمه/کله جمن./ پیوان/ بین استان ایلام و کرمانشاه واقع شدهاست/
کوههای غرب و جنوب غربی استان ایلام عبارتند از:
کوههای/ کوِلگ/،که در دامنه غربی/ ایلات/ بزرگ دهبالایی/ پنجستون/ است وشکارگاه عظیم وتاریخی وجای صیادان چابک دست این دوایل بزرگ است دامنه غربی کولگ منتهی به شهرهای /ترساق/جسان /مندلی/ بدره/ عراق میباشد ودشتهای پر نقش ونگار ونشاطهای دیدنی /لقامکن/ پلکانه/ توه موگه /سقاقه/ بن بلالکه/ هشیمه/وایم چرمگ/ چک ابد/ نیوه پیچ/کلاو بور/کمرچرمگ/عبدرضا/.ترشه/لولیای/کریل آب بردگ/زیارتلان/ اقا میر/سرتنگ شور شیرین/قره خزا/کریم هار بیو/تگرواری /زیربر و بان بر/نیقولان/علی پنا/سای می/پلک ستار/ملوازان/کلاوسیه/قریه/زیل مامه نقی/چفته باغ حسن/چکباغ/قوای بیگ/مله باریک/ورده کویل/ ترشه /شترمله/قاسملی/ چلوی/گوریه/انجیر/گربریو/بی پا/داروسر/دوشوالان/گره کچگ / بنه جو شیر دل /و پوشش گیاهی این نوحی از قبیل /وایم/نرمه ون/زرین چوب/قلی/کناراوان/تربچه کوهی/تیلگ/کرف/گز/پلک/فسیل درخت خرما/ وجود دارد که عالمی در آن دیده میشود ومرطع و محل قشلاق این دو ایل است /سیاهکوه/، در دل جغرافیای ایل پنجستون بر این نوحی قاضیگری میکند /چگا وزمه /براسمان/کیلس/ هم متعلق به ایل پنجستون میباشد/ نخچیرکوه/،کلاح فرج-/بانروشان/توه حل/ تختخان-/ سمور-/کل کنا/قره ویس/چشمه درگه /سان کنیو/ مله پرو/ کوچیل/ این کوها هم در/ قباله ثبتی ایل پنجستون/ هستند وقسمت غربی /نخجیر/ متعلق به مردم عزیز عالی بیگی میباشد/ کوه سرخ،/ انجیرکوه،/ تونه کوه،/ کوههای /بولی/، میمک /کاوران /شالگان/چکر/میرمکان/ ، اناران/ بیوره،/ پشمین/ در ملکشاهی، /خوشادل/در ملکشاهی،/ بلوطستان /بَلستان/ کوه دنه/ و /کاسه ماس./کوه عزیز کرگسیور/مشرف به دشت امیر آباد /گلان /بانشیر / کن بز /
بین مرز ایران و عراق در استان ایلام رشتهکوههای کم ارتفاع /همرین/ واقع شدهاست که از بهرامآباد در مهران آغاز میشود و تا جلگه خوزستان ادامه دارد./
کوه قلاقیران واقع در مسیر قلمرو ایل پنجستون وایل بزرگ ارکوازی ایلام واقع شده در منطقهٔ جنگلی ششدار قرار دارد / که مردم ایلام از آن به عنوان کوهی نمادین یاد میکنند./
دشتهای استان ایلام
استان ایلام علاوه بر کوهستانهای مذکور که محل چرای عشایر منطقهٔ استان ایلام و بعضی از استانهای همجوار هستند دارای دشتهای وسیع و حاصلخیزی چون دشت/ عباس/، دشت موسیان،/ دشت دهلران/، دشت مهران / ودشت/ شیخ الیاس/ درگلان/ دشت هلیلان و دشت ایوان /است که به شکل لوزی واقع شده و دارای خاک حاصلخیزی است. دشتهای /چالاب،/ محسنآباد/، امیرآباد،/ ودشت زیبا وتفریگاه ایلات این دیار/ درکبان/ گُلان،/ و هجدان دشت/ وامام زاده علی صالح در آن هست که متعلق به ایلات پنجستون ودهبالایی است – ، آسمانآباد و درهشهر از دیگر دشتهای مهم این استان هستند که علاوه بر رونق کشاورزی دارای تپههای باستانی بوده و آثار تاریخی زیاد و گورهای قدیمی در این منطقه فراوان یافت میشود مثل /سنگ نوشته قوچعلی/چگا ترکاشان/ تپه گل وهار / قلعه توت/قلعه فلاحتی/قلعه/ مالیه/ در بستر ایل پنجستون ودهبالایی که بیانگر وجود کانونها و اجتماع جوامع بشری در این استان بودهاست./
رودخانههای ایلام
به علت کوهستانی بودن استان ایلام و ریزشهای مناسب برف و باران، رودخانههای کوچک و بزرگی در این ناحیه جریان دارند که منبعی برای آبیاری زمینهای زراعی و سدسازی و آب آشامیدنی و/باغات/. /شالیزار/صیفیجات/ذرات/تما ته/تنباکو/ماش /لوبیاکدو / استانایلام بوده وهستند. بیشتر آنها از کبیرکوه سرچشمه میگیرند که دو دستهاند:
۱- رودخانههایی که از رشتهکوه/ کبیرکوه/ و دیگر ارتفاعات این استان سرچشمه میگیرند و به سوی خاک عراق در غرب استان در جریان هستند که علاوه بر آبیاری زمینهای کشاورزان منطقه، وارد مرز عراق شده و اراضی/ مندلی / بدره / زرباطیه/ و عماره /در عراق را آبیاری میسازند. مسدود کردن آب این رودخانهها در دوران قاجارها و پهلوی و جلوگیری از جاری شدن آنها به خاک امپراتوری عثمانی و عراق امروزی، باعث تنشها و زد و خوردهایی بین بومیان محلی با عثمانیان و عراقیها شده بود که در نهایت موجب دخالت دولتهای طرفین در ماجرا گردیدهاست/
مهمترین رودهایی که از ارتفاعات ایلام سرچشمه میگیرند و به سوی خاک عراق جریان دارند عبارتند از رودخانه گراب که از چشمهای بسیار زیبای /هفت کینی/ خروشان سراب/ هفت چشمه/ چشمه ماهی /چشمه کنگر دول/ بانقلان/ بیل ور/الولان/چشمهای/ پل کبود سوخته/چشمه یارولی/ چشمه برجگه/چالسرا چشمه /قلقل/چشمه بیمار/ ونام باغ / ومهدی آباد( چشمه/ سرطاف/پل شاو/پشپشه/ و رودخانه زیبا و تاریخی و گردشگری غار زیبای/ زینگان/ که از کوه باعظمت /خلیفه/ سرچشمه میگیرد متعلق به ایل پنجستون میباشد با ورد از کوه خلیفه وخروج آن به خاک عراق است/ رودخانه گدارخوش که /باغات/ انگور وبقیه صیفیجات آن مثال زدنی است از کوهای/ زمزمان/ گنو/ چال قاسم/ وچم کیوانو/ سر چشمه میگیرد وبا پیوستن بقیه رودخانهای مجاور سر زمین عراق را سر سبز میکند /گنگیر/ که از محلی به نام /سراب ایوان و از کوههای /شره زول/ مانشت/ سرچشمه میگیرد و پس از پیوستن شعبات فرعی، دشت /ایوان/ را آبیاری میسازد و با پیچ و خمهای زیاد و زیبایی خاصی به طرف سومار جریان مییابد و آن گاه وارد خاک عراق شده و به شهر مندلی عراق وارد میشود./ فریا استارک در کتاب خود از ماهیهای درشت اندام این رودخانه یاد کردهاست./
یکی دیگر از رودخانههای این حوزه رود /کنجان چم/ است که از ارتفاعات کبیرکوه سرچشمه میگیرد و پس از عبور از امیرآباد و مهران، وارد خاک عراق میشود. رودخانه/ چنگوله/ از ارتفاعات کبیرکوه سرچشمه میگیرد و پس از آبیاری اراضی مسیر خود، وارد خاک عراق شده و منطقهٔ /باغ ساهی/ عراق را در بر میگیرد. رودهای دیگر چون /دویریچ/ رودخانهٔ /میمه/چیغا /گلم سبز شوهان/ پس از مشروب ساختن اراضی کشاورزی در مسیر خود، وارد خاک عراق میشوند./
۲- رودخانههای حوضه آبریز رودخانه کرخه که از ارتفاعات شرق و شمال شرق کبیرکوه سرچشمه گرفته و به سوی شمال و شرق کبیرکوه در جریان هستند، و این رودخانهها اکثراً پس از طی مسافت کوتاهی وارد رودخانهٔ پرآب /سیمره/ در شرق کبیرکوه و شرق استان ایلام میشوند.
رودخانههایی که از کبیرکوه و سایر کوههای شرق و شمال شرقی ایلام سرچشمه میگیرند و شعبات اصلی رودخانه/ سیمره/ در ایلام را تشکیل میدهند عبارتند از: رودهای /چزمان/چناره/شیروان و چرداول/ آب /شیخ مکان، /رود سیکان/آب /زنگوان/
مهمترین و پر اّبترین رودخانهٔ ایلام/، سیمره/ است که اسم قدیم آن /اوکنو/ بوده که سرچشمهٔ این رودخانه دامنههای غربی کوه الوند در استان همدان و منطقهٔ نهاوند است که با نام /گاماسپ/ و پس از عبور از کنگاور، صحنه و بیستون به کرمانشاه میرسد و در آنجا با دریافت شعبه /قرهسو/ در شمال شرقی ایلام وارد استان میشود و پس از عبور از شرق ایلام با نام /سیمره/ با جهتی شمال شرقی، به جنوب غربی مرز استان ایلام و استان لرستان را تشکیل میدهد و در منطقهٔ /پلدختر/ با دریافت شعبه مهم /کشکان/ وارد استان خوزستان میشود و از آن پس /کرخه/نام میگیرد./ بهطور کلی ۱۳ رودخانه با ظرفیت ۱٫۸ میلیارد متر مکعب آب در سال در حوزهٔ جغرافیایی استان ایلام وجود دارد./
آبشارها
مقالهٔ اصلی: آبشارهای استان ایلام
دراستان ایلام تعداد محدودی آبشار وجود دارد ازجمله /آبشار زیبا/ اما/ در بخش ملکشاهی / آبشارهای /بانلیوله / ورنگ چم اب /رودخانه /گراب /بالا تر وپایین روستای /چم اب/ که تعداد دها/ آسیاب /آبی به نامهای آسیاب /خندان/ متعلق به خاندان قیطاسی میباشد/آسیاب/ گریان متعلق به خاندان میرزا کرمی وسوخته میباشد/آسیاب/قلا لان / متعلق به خاندان صید جعفر حدادی میباشد/آسیاب /سر کلیه که متعلق به خاندان . سوخته وخدایاری میباشد /اسیاب/ چومولا یا نامدار متعلق به خاندان یوسفی وسلیمانی میباشد/آسیاب /گردل متعلق به خاندان زین العابدین یا زینگه است/آسیاب/ قره که متعلق به خاندان شکربیگی هفت چشمه میباشد/اسیاب/ چشمه بیمار که متعلق به خانوادهای یوسفی بوده/آسیاب /موسی که متعلق به خاندان خیرالهی چم اب/آسیاب/ دارابیگ متعلق به خاندان دارابی چم اب است/آسیاب/ میولا هم متعلق به خاندان خولی در چم اب میباشد/واسیاب/ سرنی معروف به/ چغاه دوسر/ که متعلق به ملا یاره محمدی میباشد/ آسیاب/ دیگر هم واقعه در محله در آسیاب سرنی متعلق به خاندان محمدی سرنی میباشد //اسیاب /دیگر در منطقه شأن کبود متعلق به مردم سرنی میباشد /اسیاب/ سرنی متعلق به خاندان داودی میباشد/ اسیاب /سراب ایلام که متعلق به دولت بوده / واسیاب/ چشمه /سرخ یا زینگان که متعلق به خاندان نصرالهی میباشد که از کوهای/ شاه نخچیر /وخلیفه/ گجان/ شلم/ ومیلیه/ کو سیه چل/ چشمهای زیبای ۱/بی بی /قوناغه/ چشمه/ عزیز سراب ایلام و/چشمه های/ در داخل /ایل پنجستون/ وایل دهبالایی/ است در بالا معرفی شده اند سر چشمه میگیرند ومتعلق به مردمان ایل /پنجستون/ ودهبالایی/ بوده وچون از بنیانگذاران شهر ایلام هستند و بعضی از این اسیابها حدود سابقه/ ۳۰۰/سال خدمت دارند ومتلق به /قوم ریزوند/ بوده در این سر زمین زندگی کردن الان توسط محیط زیست و فاضلابی تبدیل به آلودگی شده هر کدام فضای طبیعی دلنشینی را داشته اند؛ که با وجود محدودیت و سختی دسترسی به آنها جاذب جمعیت هستند. ازجمله این آبشارها میتوان به آبشار هفت آسیاب و ماربره در درهشهر اشاره نمود.
پوشش گیاهی
ایلام به واسطه قرار گرفتن در دامنههای غربی رشتهکوه زاگرس از لحاظ پوشش گیاهی، تحت تأثیر آب و هوای منطقه و میزان ریزشهای جوی قرار دارد و بدین سبب در مناطق کوهستانی و ارتفاعات شمال، شمال غربی، شمال شرقی و نواحی کبیرکوه وبقیه کوهای نام برده دارای پوشش گیاهی مناسبی است. این جنگلها عمدتاً جزو جنگلهای مناطق خشک و نیمه خشک رشته کوه زاگرس است. وسعت جنگلهای ایلام حدود ۵۰۰ هزار هکتار برآورد میشود. این جنگلها از گونههای مختلف شامل: درختان/ بلوط / ون/ -کیکم/ شن/ملو/تایو/ تکنس/گوون/گویج/بلالویک/ ارجن / گز /کرف/ ازبوه/چویر/رنان/ تروگی/ نیلوفر/مینا/کتیری/گلحیرو/سوسن گل/کنگر/برزا/ونگی/انجیر کوهی/بو مادران/شیرقتگان/پینه کوهی/شنگ /شملیه/گیلاغه/ گل کو/ کمه/ بیله هر/کمام/گل وارونه/ چه در
/ نان خوا/میره نخه/ که بیشترین پوشش گیاهی را در استان … تشکیل شدهاست. جنگلها و مراتع استان به دلیل جلوگیری از فرسایش، جذب رطوبت، تأمین نیازهای سوختی، ایجاد تعادل در طبیعت، ایجاد مکانی مناسب برای تعادل وحوش و نیز استفادههای دارویی، صنعتی و خوراکی و مسائل زیستمحیطی استعداد فراوانی دارند./
مراتع استان ایلام یک میلیون و ۱۶۴ هزار هکتار است که نیمی از مراتع استان از نظر پوشش گیاهی فقیر و نیم دیگر متوسط و غنی هستند./
موقعیت:
کرمانشاه /
لرستان شمال عراق
شرق ایلام غرب
جنوب
خوزستان
منابع زیرزمینی استان
بیش از نود درصد منابع نفتی و گاز غرب کشور و یازده درصد منابع شناخته شده نفت و گاز ایران در استان ایلام قرار دارد./ همچنین این استان در جایگاه دوم منابع نفت و جایگاه سوم منابع گاز کشور است./
تاریخ
پیش از اسلام
این سرزمین، بنا به اسناد تاریخی فراوان، بخشی از کشور عیلام باستان که پایتخت آن در شوش دانیال بوده که در ۶۴۰ سال پیش از میلاد به دست آشوربانیپال تصرف شد. در کتیبههای بابلی، عیلام را /آلامتو/” یا /آلام/خواندهاند؛ که به قولی به معنای کوهستان یا “کشور طلوع خورشید/ جمع آوری این مطالب بالا توسط حجت اله جلالیان
صورت. گرفته
حجت الله جلالیان
تاریخ : ۳ - فروردین - ۱۴۰۵
اصلاحیه متن بالا:
تقسیمات استانی
استان ایلام مرکز آن ده بالا وده پایین یعنی دهبالایی و پنجستون میباشد وچندین خانواده دیگری که نامشان در بالا ذکرشده دارای دوازده شهرستان به این شرح است:
شهرستان چرداول
شهرستان سیروان
شهرستان ایوان
شهرستان ملکشاهی
شهرستان مهران
شهرستان بدره
شهرستان آبدانان
شهرستان درهشهر
شهرستان دهلران
شهرستان هلیلان
شهرستان ایلام
شهرستان چوار
این شهرها از سال ۱۳۱۶ ه.ش در تقسیمات کشوری، ایلام بخشی از استان پنجم یعنی کرمانشاهان گردید وایل پنجستون در سنه۳//۳// ۱۳۱۷توسط .وزارت داخله طی حکمی چندین نفر از سران ایل پنجستون هفت چشمه ،چماب،بانقلان،چالسرا ،لیزن،کلگ، مهدی آباد،کلگ و بانروشان وبقیه طوایف اسمشان در لوح حاضر نوشته ولی کمی مخدوش است برای خواندن ولی اسم عزیزان وبزرگان زیادی از سران پنجستون در این لوح نوشته برای مسیولیت آن زمان وبرای ادمرکزی داده شده و حکمی امضا شده. در سال ۱۳۴۳ ه.ش م کنونی استان ایلام به عنوان فرمانداری کل شامل شهرستانهای ایلام، درهشهر، دهلران و مهران بخشی از استان کرمانشاه به تصویب هیئت وزیران رسید.