تپه قلعه توت با داشتن دیدبانی گسترده تا شعاع بیش از دو کیلومتر، در گذشته نقش پناهگاه و مرکز محلی مهمی را برای ساکنان منطقه ایفا می‌کرده است. اگرچه جزئیات دقیق دوره زمانی ساخت آن در منابع عمومی به طور یکپارچه ذکر نشده، اما با توجه به یافته‌های باستان‌شناسی، احتمال می‌رود این بنا متعلق به دوره‌های اسلامی میانی (بین قرن چهارم تا هفتم هجری قمری) باشد.

بررسی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که نزدیکی این بنا به منابع آبی نظیر چشمه «آب بیمار» و کیفیت خاک منطقه، در گذشته باعث رونق فعالیت‌های تولیدی از جمله سفالگری و ساخت ظروف مورد نیاز زندگی شده است. با این حال، در گذر زمان و به دلیل عدم توجه کافی یا بهره‌برداری‌های غیرمجاز برای مصارف کشاورزی و لایروبی، بخش‌های زیادی از بنا تخریب شده و تنها بقایایی از سنگ‌ها و سفال‌های قدیمی از آن بر جای مانده است.

این اثر تاریخی که با شماره ثبت ۴۸۴۰ در فهرست آثار ملی استان ایلام به ثبت رسیده است، امروزه در میان شالیزارها، باغات خوش‌منظره و محوطه‌هایی چون «سر اسیاب»، «رجوان» و «چال بزرگ» قرار گرفته است. قلعه توت نه تنها یک بنای قدیمی، بلکه نمادی از فرهنگ و تمدن مردمان اصیل و نجیب ایلام و منطقه پنجستون است که میراث گذشتگان را برای نسل‌های آینده به یادگار گذاشته است.

تپه تاریخی «ترکاشان»؛ دژ استراتژیک ایلام از عصر حجر تا دوران اسلامی

په باستانی «ترکاشان» در قلب ایلام و در میان قلمرو ایل بزرگ پنجستون، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تمدنی و اقامتگاه‌های باستانی که از عصر حجر تا دوران اسلامی میانه قدمت دارد، نقش کلیدی در تاریخ منطقه ایلام ایفا می‌کند.

تپه تاریخی ترکاشان که در محدوده جغرافیایی استان ایلام واقع شده، از نظر باستان‌شناسی گنجینه‌ای است که روایتگر تمدن‌های مختلف از عصر حجر، دوره ساسانی تا دوران اسلامی میانه است. این بنا که نشان‌دهنده سبک زندگی تجملاتی و اشرافی در دوران‌های مختلف بوده، به دلیل موقعیت فیزیکی بی‌نظیر، همواره در برابر تهاجم دشمنان و یاغیان زمان مصون مانده است.

این دژ باستانی از سمت غرب با کوه استوار و بلند «سیا کوه»، از سمت شرق با کوه‌های «آسمان‌خراش» (کرمرو یا اماراو)، از سمت شمال با منطقه «قلعه قیروانشاه» و از سمت جنوب با کوه‌های «عزیز» (براسمان یا کیلس) احاطه شده است. همچنین قرارگیری این اثر در حریم مشرف به رودخانه‌های «گریوسان» و «میناصر» و مجاورت با چشمه‌های زیبایی همچون «کنگردول» و «چشمه ماهی»، اهمیت اکولوژیکی و استراتژیک این منطقه را دوچندان کرده است.

این اثر باستانی که در سایه‌سار مناطق «چگاه»، «اطراف سیقل» و «وزنه» قرار گرفته، در حال حاضر به دلیل اهمیت تاریخی و حفاظتی، در محدوده ممنوعه عبور و مرور قرار دارد تا از آسیب‌های احتمالی به ساختار باستانی آن جلوگیری شود. متخصصان میراث فرهنگی بر این باورند که ترکاشان نه تنها یک بنا، بلکه نمادی از قدرت و بقای تمدن‌های مستقر در ایلام و ایل پنجستون است که باید با دقت بیشتری مورد توجه و حفاظت قرار گیرد.

کد خبر /۱۱۷۹۸۴